Turbocharger sistemleri, g├╝├žlendirilmi┼č end├╝ksiyon sistemleridir. Bir ak─▒┼čkan olan havay─▒, kompresyonla yanma odas─▒ olan silindirlere g├Ânderirler. Havay─▒ s─▒k─▒┼čt─▒rman─▒n avantaj─▒, silindirlere daha fazla oksijen g├Ânderebilme imkan─▒ demektir. B├Âylece; daha fazla yak─▒t (benzin) girdisi sa─član─▒r. Bu sayede her patlamadan daha fazla g├╝├ž elde edilir. Turbocharger uygulanm─▒┼č bir motor, standart motorlardan daha fazla g├╝├ž sa─člar. Ayr─▒ca ┼čunu da g├Âzard─▒ etmemek gerekir ki motorun a─č─▒rl─▒k/performans oran─▒ ├Ânemli oranda artar.
G├╝├ž art─▒┼č─▒; egzost manifolduyla motorun egzost ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n birle┼čti─či bu araya ba─čl─▒ olan ve y├╝ksek h─▒zdaki at─▒k egzost gaz─▒yla tahrik edilen bir t├╝rbinin ├ževrilmesiyle ba┼člar. Bu t├╝rbin, bir hava pompas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Esas olarak t├╝rbinin amac─▒ bu hava pompas─▒n─▒n tahrik edilmesini sa─člamakt─▒r ve dakikada 150.000 devirle d├Âner. Egzost manifolduna ba─čl─▒ olmas─▒ndan dolay─▒ t├╝rbinde s─▒cakl─▒k olduk├ža y├╝ksektir.
GENEL PRENS─░PLER
Motordan g├╝├ž elde etmenin en emin yolu motora daha fazla yak─▒t girdisi sa─člamakt─▒r. Silindir say─▒s─▒n─▒n artt─▒r─▒lmas─▒ bir y├Ântemdir. Veyahut, mevcut silindir ├žap─▒n─▒ b├╝y├╝tmekle yanma odas─▒ndaki patlaman─▒n ┼čiddetini artt─▒rmak ba┼čka bir metottur. Bazen, bu t├╝r de─či┼čiklikler m├╝mk├╝n olmamaktad─▒r. ├ľzellikle fabrikasyon haldeki motorlarda bu i┼člem, daha b├╝y├╝k hacimli motor/blok de─či┼čikli─či gerektirir. Ama kaide olarak, orijinal motorlara turbocharger beslemesi uygulanabilir.
Normal bir turbocharger, motora ilave 6-8 PSI aras─▒ ek bas─▒n├žl─▒ hava sa─člar. Standart ┼čartlarda deniz seviyesindeki atmosferik bas─▒nc─▒n 14.7 PSI oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝ne al─▒rsak, %50 verim art─▒┼č─▒ oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. Ancak bu art─▒┼č genelde %30-40 larda kal─▒r. Bunun nedeni, egzost gaz─▒n─▒n bas─▒n├žl─▒ ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n bir t├╝rbini ├ževirmesi gereklili─činden ileri gelir. ├ç├╝nk├╝ t├╝rbin, k├╝tle olarak bir a─č─▒rl─▒kt─▒r ve gaz taraf─▒ndan ├ževirilmesi ek bir g├╝├ž gerektirir; silindirlerin ├╝retti─či g├╝c├╝n bir k─▒sm─▒n─▒ burada harcar.
NASIL ├çALI┼×IR
T├╝rbin, egzost manifolduna monte edilir demi┼čtik. Bir mille hava kompres├Âr├╝ne (pompa) ba─članan t├╝rbin, pompay─▒ ├ževirir. Pompan─▒n emme taraf─▒ bir hava filtresi vas─▒tas─▒yla atmosferden hava ├žeker, basma taraf─▒ da intercooler ad─▒ verilen bir radyat├Âre ba─čl─▒d─▒r. Esas olarak intercooler standart su radyat├Âr├╝nden farkl─▒ de─čildir. Tek fark, turbo i┼čleminde kullan─▒lan havay─▒ depolama ve yo─čunla┼čt─▒rma amac─▒n─▒ ta┼č─▒mas─▒d─▒r. Emme manifoldu da, IntercoolerÔÇÖdan ald─▒─č─▒ bas─▒n├žl─▒ ve yo─čunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č havay─▒ kullan─▒r. Unutulmamal─▒d─▒r ki temel prensip, silindirlerde daha fazla hava-yak─▒t kar─▒┼č─▒m─▒ yanmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r ve turbonun amac─▒ budur.
Silindirlerden ├ž─▒kan egzost gaz─▒ ana t├╝rbini ├ževirir. Ne kadar h─▒zl─▒ egzost gaz─▒ ├ž─▒k─▒┼č─▒ olursa t├╝rbin devrinde de o oranda art─▒┼č sa─član─▒r. Burada kullan─▒lan hava pompas─▒ da santrif├╝j tip bir pompad─▒r. Genellikle yatakland─▒─č─▒ yerde rulmanlarla desteklenirler ancak 150.000 d/d ile d├Ânen bi elemanda rulmanlar sa─čl─▒kl─▒ olmad─▒─č─▒ndan dolay─▒ ya─čl─▒ yataklar tercih edilir. Bu yataklar, mil etraf─▒nda d├╝zenli ve s├╝rekli olarak ince bir ya─č tabakas─▒n─▒n olu┼čumuna yard─▒mc─▒ olurlar. Bunun bir├žok yarar─▒ vard─▒r; ├Ârne─čin, t├╝rbin-kompres├Âr ba─člant─▒s─▒n─▒ sa─člayan milÔÇÖin so─čutulmas─▒, di─čer par├žalar─▒n so─čutulmas─▒, a┼č─▒nman─▒n azalt─▒lmas─▒ v.s.
TASARIMDA VARSAYIMLAR
Tasar─▒mla ilgili verilerden ├Ânce, kar┼č─▒la┼č─▒labilecek baz─▒ problemler ├╝zerinde durulacakt─▒r.
A┼č─▒r─▒ Bas─▒n├ž Turbo taraf─▒ndan pistonlara g├Ânderilen bas─▒n├žl─▒ hava; sonraki a┼čamada pistonlar taraf─▒ndan daha fazla s─▒k─▒┼čt─▒r─▒larak a┼č─▒r─▒ bir bas─▒n├ž olu┼čturulur. Bu bas─▒n├žta gaz ─▒s─▒nabilir (y├╝ksek bas─▒n├žta termodinamik olarak ─▒s─▒nma ger├žekle┼čir), ate┼čleme zaman─▒ndan ├Ânce alev alabilir. Buda knock dedi─čimiz bir olaya neden olur. Turbo bas─▒nc─▒n─▒ d├╝┼č├╝rmek yada y├╝ksek oktanl─▒ benzin kullanmak bunu ├Ânler.
Knock : Vurma; vuruntulu ├žal─▒┼čma;sa─čl─▒ks─▒z yanma-egzost zamanlar─▒.
B├╝y├╝k ÔÇô K├╝├ž├╝k Turbocharger K─▒yaslamas─▒ : K├╝├ž├╝k hacimli turbo uygulamalar─▒nda turbo a├žma zaman─▒nda kayda de─čer gecikme olmaz ve daha d├╝┼č├╝k motor devirlerinde ├žal─▒┼čmaya ba┼člarlar. Ancak, y├╝ksek devirlerde yeterli g├╝├ž ├╝retimi ger├žekle┼čemez. B├╝y├╝k hacimlilerde ise y├╝ksek devirlerde de daha fazla g├╝├ž ├╝retilir, daha iyi h─▒zlanma de─čerleri elde edilir ancak gecikme zaman─▒ ├Ânlenemez ├ž├╝nk├╝ daha b├╝y├╝k boyutta t├╝rbin ve pompa kullan─▒l─▒r. Bunu elimine etmenin y├Ântemi incelenecektir.
T├╝rbin valfi: Bu valf, fazla gelen egzost gaz─▒n─▒ tahliye ederek t├╝rbinin ├žal─▒┼čma bas─▒nc─▒n─▒ ayarlar. T├╝rbin i├žerisinde farkl─▒ bir yoldan egzosta ├ž─▒k─▒┼č─▒na aktar─▒l─▒r. Rulmanlar: Burada kullan─▒lan rulmanlar, istisnai olarak ya─čl─▒ yatak uygulamas─▒n─▒n haricinde kullan─▒l─▒r. Ancak ├Âzel malzemelerden mamuld├╝rler ve hafiftirler. A┼č─▒nma, korozyon, s─▒ca─ča dayan─▒mlar─▒ iyidir.
Seramik T├╝rbin Kanat├ž─▒klar─▒:Seramik malzemeler konvansiyonel metal malzemelerden daha hafif bir yap─▒ya sahiptir. Ayr─▒ca a┼č─▒nma diren├žleri de ├žok y├╝ksektir. ├ťstelik, y├╝ksek s─▒cakl─▒klarda kullan─▒lma avantajlar─▒ vard─▒r. Zira; seramikler metallere oranla ├žok daha y├╝ksek yumu┼čama ve ergime s─▒cakl─▒─č─▒na sahiptirler. Bu da t├╝rbin malzemesi olarak seramik kullan─▒m─▒n─▒ ├Ânemli hale getirmektedir. ─░kili turbocharger uygulamalar─▒: Baz─▒ durumlarda, d├╝┼č├╝k devirlerde ├╝st├╝n akselerasyon i├žin kullan─▒lan k├╝├ž├╝k turbonun yan─▒ s─▒ra, y├╝ksek devirlerde bunun yetersiz kalmas─▒ndan dolay─▒ b├╝y├╝k turbo ilave edilir.
INTERCOOLER
Intercooler, ├╝stte de a├ž─▒klad─▒─č─▒m─▒z gibi ara├žlarda kullan─▒lan su radyat├Âr├╝nden farkl─▒ de─čildir. Ama├ž, kompres├Âr taraf─▒ndan bas─▒lan havan─▒n burada toplanmas─▒d─▒r. Ancak, depolanan bas─▒n├žl─▒ hava, bas─▒n├žtan dolay─▒ ─▒s─▒nma g├Âsterir. Bu nedenle so─čutma g├Ârevi de g├Âren intercooler ortalama 7 PSI bas─▒n├žtaki havay─▒ emme manifolduna sa─člar. Esas ├Ânemli olan havan─▒n bas─▒nc─▒ndan ziyade, emilen havan─▒n daha fazla say─▒da oksijen molek├╝l├╝ i├žermesidir. Intercooler bir nevi yo─čunla┼čt─▒r─▒c─▒ olarak g├Ârev yapar.
┬ę Her Hakk─▒ Sakl─▒d─▒r 2017 ByWebmaster